در راستای پایش میدانی طرحهای تحقیقی ترویجی و ترویج کشاورزی حفاظتی؛
ارزیابی نتایج اجرای طرح مقایسه خاکورزی حفاظتی با شخم متداول در مزارع دیم اسلامآباد غرب
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، در راستای ارزیابی نقش طرحهای تحقیقی ترویجی در توسعه کشاورزی حفاظتی، نتایج پایش یکسال زراعی طرح «مقایسه خاکورزی حفاظتی با شخم متداول در مزارع دیم» که با مسئولیت اجرایی مسیب حشمتی در روستای علیآباد شهرستان اسلامآباد غرب در حال اجراست، مورد بررسی قرار گرفت.
بر اساس یافتههای این پایش، کشت نخود پاییزه در تناوب با گندم در این مزرعه، مزایای متعددی را به همراه داشته است. برداشت محصول نخود در تاریخ ۳۰ تیرماه با استفاده از کمباین مجهز به هد مخصوص برداشت نخود انجام شد؛ روشی که در مقایسه با برداشت دستی، آثار مثبت بیشتری بر حفظ کیفیت خاک و مدیریت مزرعه دارد.
از مهمترین مزایای این روش، باقی ماندن ریشه و ساقه نخود در سطح مزرعه است. ریشه نخود با برخورداری از ازت تثبیتشده، در غنای خاک نقش دارد و ساقههای باقیمانده نیز با کاهش سرعت رواناب و کمک به افزایش ماده آلی، در بهبود وضعیت خاک مؤثر هستند. این در حالی است که در برداشت دستی نخود که بهصورت سنتی و با روش موسوم به «دَسهکَنی» انجام میشود، بقایای گیاهی از سطح مزرعه خارج میشود و این مزایا تا حد زیادی از بین میرود.
همچنین در برداشت مکانیزه با کمباین، بخش زایشی علفهای هرز شامل گل و بذر از مزرعه خارج میشود، در حالی که در برداشت دستی این اجزا در مزرعه باقی مانده و میتوانند موجب گسترش علفهای هرز در فصلهای بعد شوند.
در این روش، نخود با استفاده از کارنده مستقیم یا ردیفکار در فصل پاییز کشت میشود؛ رویکردی که سبب میشود کمبود رطوبت و کاهش بارشهای بهاره تأثیر کمتری بر رشد و عملکرد محصول داشته باشد. برآوردها نشان میدهد عملکرد نخود در مزرعه مورد بازدید متعلق به کشاورز آقای ایرج دارابی، حدود یک تن در هکتار بوده که نسبت به مزرعه مجاور حدود ۴۰ درصد افزایش عملکرد را نشان میدهد.
بر اساس برنامه اجرایی این طرح، این مزرعه پس از برداشت نخود، تنها یک دیسک سطحی دریافت خواهد کرد و سپس در مهرماه با استفاده از کارنده مستقیم زیر کشت گندم قرار میگیرد. در این الگو، استفاده از گاوآهن برگرداندار بهعنوان یکی از مؤلفههای اصلی کشت متداول حذف شده است.
همچنین مقرر است تمامی عملیات زراعی این مزرعه در مراحل مختلف از نظر شاخصهایی مانند فرسایش خاک، میزان ماده آلی و وضعیت بقایای گیاهی سطح خاک بهصورت میدانی پایش و ارزیابی شود.
گفتنی است اصلاح روشهای خاکورزی و توسعه کشاورزی حفاظتی، از مهمترین رویکردهای سازگاری با شرایط تغییر اقلیم و حفظ پایداری منابع خاک به شمار میرود و به همین دلیل، در کانون توجه پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری قرار دارد. در این میان، اجرای طرحهای تحقیقی ترویجی بهعنوان یکی از محورهای مهم توسعه این رویکرد، نقش مؤثری در انتقال یافتههای علمی به عرصه تولید ایفا میکند.
